نقد ادبی چیست ؟

      نقد ادبی که از آن میتوان به سخن سنجی و سخن شناسی نیز تعبیر کرد  عبارتست از شناخت ارزش و بهای آثار  ادبی و شرح و تفسیر آن  به نحوی که معلوم شود  نیک و بد آن آثار چیست  و منشاء آنها کدام است .

در تعریف آن بعضی از اهل نظر گفته اند که  " سعی و مجاهده ایست عاری از شائبه اغراض و منافع  تا بهترین چیزی که در دنیا دانسته شده است و یا به اندیشه انسان در گنجیده است شناخته گردد و شناسانده آید ".

 و البته این تعریف که  ماتیو آرنولد نقاد و شاعر انگلیسی ایراد کرده است  هر چند شامل نوعی از نقد ادبی هست حد و تعریف درست و جامع و مانع نقد ادبی نیست  چون غایت و فایده نقد ادبی تنها آن نیست که نیک و بد آثار ادبی را بشناسد بلکه گذشته از شناخت نیک و بد آثار ادبی  به این نکته هم نظر دارد که قواعد و اصول یا علل و اسبابی  را نیز که سبب شده است اثری درجه قبول یابد و یا داغ  رد بر پیشانی آن نهاده آید  تا حدی  که ممکن  و میسر باشد تحقیق بنماید  و بنابر این  واجب است که نقد ادبی  تا جائی که ممکن باشد از امور جزئی  به احکام کلی نیز توجه کند و ازین را تا حدی هم  به کسانی که مبدع و موجد آثار ادبی هستند فایده و مدد برساند و لااقل کسانی  را که درین امور تازه کار و کم تجربه اند در بیان مقاصد کمک  و راهنمایی کند و آن کسانی را هم که جز التذاذ و تمتع از آثار ادبی هدف و غرض دیگر ندارند  توجه دهد که ازین آثار چگونه  میتوان لذت کامل برد  و از هر اثری چه لطائف و فوائدی میتوان توقع داشت .

  کلمه نقد خود در لغت به معنی  " بهین چیزی برگزیدن " و نظر کردن است در دراهم تا در آن به قول اهل لغت    سره  را از نا سره  باز شناسند .  معنی عیب جویی نیز  که از لوازم  " به گزینی "  است  ظاهرا" هم از قدیم در اصل کلمه بوده است .  و به هر حال از دیر باز  این کلمه در فارسی و تازی  بر وجه مجاز در مورد شناخت محاسن و معایب کلام به کار رفته است چنانکه  آن لفظی هم که امروز در ادب اروپایی  جهت همین بمعنی به کار می رود در اصل به معنی   رای زدن و داوری کردن است  و شک نیست که رای زدن و داوری کردن درباره امور و شناخت  نیک  و بد  و سره و ناسره  آنها مستلزم معرفت درست و دقیق آن امورست و ازینجاست که برای نقد ادبی  مفهومی وسیعتر و تعریفی جامعتر قائل شده اند و آن را شناخت آثار ادبی از روی خبرت  و بصیرت گفته اند .

  بخش هایی دیگر از این کتاب ارزشمند در پست های بعدی خواهد آمد .